Aanpak leegstand kantoren: coördinatie en duurzame investering

maandag 31 oktober 2011

De stuurgroep Actieprogramma Leegstand Kantoren heeft berekend dat banken en beleggers voor ongeveer € 7 miljard moeten afschrijven op hun bezittingen om de kantorenmarkt in Nederland weer gezond te maken.

Volgens de voorzitter van de stuurgroep Hans de Jonge, kan zo'n afwaardering grote problemen opleveren voor beleggers, banken en ook particuliere beleggers. 'De ballon moet leeglopen, maar wel beheerst.' De stuurgroep, waarin beleggers, projectontwikkelaars en lokale overheden zitting hebben, wordt versterkt door de deelname van banken. Grote afwezige in de stuurgroep is het Rijk. "Het kabinet heeft de coördinatie om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen naar de provincies overgeheveld." De Jonge hoopt juist op krachtige coördinatie.

Het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) onderzocht vorig jaar in opdracht van VROM het ontstaan van de kantorenleegstand, het aanpassingsvermogen van de markt en de rol die de overheid in deze kan nemen. Over de rol van de overheid zegt het EIB-rapport: "Een eerste constatering is dat er sprake is van coördinatieproblemen. Partijen moeten samen worden gebracht en succesvolle transformaties moeten vanuit regelgeving gefaciliteerd kunnen worden. Het ligt in de rede dat gemeenten hier eerst aan zet zijn. Bij grensoverschrijdende samenhangen komen provincie en/of het Rijk in beeld."

Een mogelijke pleister op de wonde is de verduurzaming van de bestaande kantoorvoorraad. Nils Kok van de universiteit van Maastricht onderzocht de kantoren markt in Amerika en concludeert dat de investering in verduurzaming van de bestaande voorraad de waarde van het gebouw aanzienlijk verhoogt. Onderzoek van DTZ Zadelhoff onder 150 Nederlandse kantoren toont aan dat de marktwaarde van kantoren stijgt met een hoger energielabel. De marktwaarde stijgt bovendien steeds sneller bij verdergaande verduurzaming.

Ideeën zijn er genoeg voor het herbestemmen van kantoorpanden. Inbouwunits voor studentenhuisvesting, het kantoor als hotel, als werkplek en verzamelcentrum voor creatieven. De handen van veel stedenbouwers jeuken om bedrijventerreinen, buiten- en binnensteden nieuwe vitaliteit te geven. Het is een speeltuin voor architecten en denkers die wel raad weten met de leegstand van een zesde deel van de 5 miljoen vierkante meter kantoorvloer in Nederland.

Maar herbestemming is niet eenvoudig. Het ombouwen tot hotels bijvoorbeeld. In Amsterdam Zuidoost staan vijf à zes projecten op stapel. "Er wordt vaak te gemakkelijk over gedacht," zegt directeur Ewout Hoogendoorn van adviesbureau Horwath HTL, gespecialiseerd in de hotellerie. "Het gevaar bestaat dat er hotels verrijzen op plekken waar bezoekers liever niet komen. Of dat er panden worden verbouwd waarvan de kosten onmogelijk zijn terug te verdienen." DHV rekent voor dat sloop en nieuwbouw het kan winnen van duurzame renovatie. Bij het voormalig belastingkantoor aan de Gerbrandystraat in Utrecht kan in geval van sloop - en nieuwbouw goedkoper en efficiënter met ruimte worden omgegaan.

Actieplan leegstand kantoren

Zie ook: Financieel Dagblad: Leegstand kantoren aangepakt

Naar het archief